การศึกษาวิเคราะห์พระสูตรอุณหัสสะวิชัยในล้านนา

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาความเป็นมาและความสำคัญของพระสูตรอุณหัสสะวิชัย เพื่อศึกษาสาระธรรมที่ปรากฏในพระสูตรอุณหัสสะวิชัย เพื่อศึกษาอิทธิพลของพระสูตรอุณหัสสะวิชัยในสังคมล้านนา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารและเชิงคุณภาพ โดยค้นคว้าข้อมูลทั้งจากภาคเอกสารและการสัมภาษณ์

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า การนำอุณหัสสะวิชัยสูตรไปสวดในพิธีสืบชะตาเป็นพิธีกรรมของชาวล้านนาที่มีการปฏิบัติและสืบสานมาตั้งแต่บรรพกาล อันประกอบด้วยพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาที่มีทั้งบุญพิธี กุศลพิธี ทานพิธี โดยมีแนวคิดมาจาก เรื่อง อายุวัฒนกุมาร พบว่า มีความเป็นมาอันยาวนานและมีหลักฐานคัมภีร์ในใบลาน จารึกอักษรล้านนา พิธีกรรมสืบชะตา นิยมทำกันหลายโอกาส เช่น เนื่องด้วยโอกาสวันเกิด วันขึ้นบ้านใหม่ หรือในโอกาสที่ได้รับเลื่อนยศตำแหน่ง เป็นต้น เพื่อต่อดวงชะตา เกี่ยวข้องกับสุขภาพ เป็นขวัญและกำลังใจของของผู้ที่ได้รับการประกอบพิธีกรรม และมีความศรัทธาในพระพุทธศาสนา

ด้านสาระธรรมที่ปรากฏในพระสูตรอุณหัสสะวิชัย คือ ๑) หลักสัจธรรม ประกอบด้วย ความเชื่อเรื่องกรรม กฏแห่งกรรม การบำเพ็ญเพียร พระนิพพาน ๒) หลักจริยธรรม ประกอบด้วย การรักษาศีล ความมุ่งหมายของศีล อานิสงส์การรักษาศีล กุศลกรรมบถ ๑๐ อกุศลกรรมบถ ๑๐ การฟังธรรมของพระพุทธเจ้าตามกาลเวลาที่สมควร(สัตบุรุษ) อานิสงส์การฟังธรรมของพระพุทธเจ้าตามกาลเวลาที่สมควร การแผ่เมตตา อานิสงส์การแผ่เมตตา

ด้านอิทธิพลของอุณหัสสะวิชัยสูตรในสังคมล้านนา ความเชื่อของชาวล้านนา ได้แก่ ๑) ความเชื่อเรื่องอานุภาพแห่งพระรัตนตรัย ๒) ความเชื่อในการต่ออายุให้ยืนยาว ๓) ความเชื่อในความสุขของชีวิต ๔) ความเชื่อในความสามัคคี