ศึกษาแนวทางการพัฒนาสุขภาวะแนวพุทธของนักเรียน โรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

งานวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ (๑) เพื่อศึกษาพุทธวิธีในการดูแลสุขภาพในพระไตรปิฎก (๒) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและสาเหตุของปัญหาการดำเนินการดูและช่วยเหลือ สุขภาวะแนวพุทธของนักเรียนโรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่ และ (๓) เพื่อศึกษาการดำเนินงานดูแล สุขภาวะแนวพุทธและแนวทางการพัฒนาสุขภาวะแนวพระพุทธของนักเรียนโรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาเถรวาท ตำรา เอกสารและงานวิจัย ที่เกี่ยวข้อง และเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก

ผลการวิจัยพบว่า

๑. พุทธวิธีเกี่ยวกับการดูแลสุขภาวะในพระไตรปิฎก มีหลักพุทธธรรมที่สอดคล้องและสามารถประยุกต์เข้ากับทฤษฎี หลักการและแนวทางปฏิบัติในการสาธารณาสุขในยุคปัจจุบัน โดยอาจจะนำมาประยุกต์ ใช้ผสมผสานกับการบริการสาธารณสุขในแต่ละช่วงของสภาวะสุขภาพ เพื่อส่งเสริมให้มีสุขภาวะที่ดีทั้ง ๔ มิติ ได้แก่ทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปัญญาเพื่อให้เกิดแนวทางในการเสริมสร้าง สุขภาวะที่สมบูรณ์ให้เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

๒. ด้านสภาพปัญหาในการดูแลสุขภาวะวิถีพุทธของนักเรียนโรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่ นั้น พบว่า มีปัญหาหลัก ๆ ใน ๔ ด้าน คือ ๑) ปัญหาสุขภาวะทางกาย เป็นสภาพปัญหาที่มีผลมาจากพฤติกรรม เช่น การไม่ออกกำลังกายการฉันภัตตาหารที่มีรสจัด และการไม่สามารถดูแลตัวเองได้ในเบื้องต้นเมือเกิดการเจ็บป่วย ๒) ปัญหาสุขภาวะทางจิต คือ การ ที่ไม่สามารถปรับตัวเข้ากับคนอื่นได้ การขาดความเชื่อมั่นในตนเอง และปัญหาความเครียดจากหลายด้าน ๓) ปัญหาสุขภาวะทางสังคม มีผลมาจากพื้นฐานครอบครัวที่แตกต่างกันการปรับตัวเข้ากับสังคมมีน้อย การขาดการ มีจิตสาธารณะในการช่วยเหลือสังคม และ ๔) ปัญหาสุขภาวะทางปัญญา เกิดจากความเคยชินของ การแสดงพฤติกรรม การลอกเลียนแบบความคิดคนอื่น ขาดความกระตือรือร้น ในการศึกษาหาความรู้ทั้งทางโลก และ ทางธรรม ทำให้เกิดมิจฉาทิฐิ  คือความเห็นที่ไม่ถูกต้องตามสภาพความเป็นจริง มีจิตนาการและความเพ้อฝันสูง ทำให้หลงผิด เกิดความทุกข์และไม่สามารถพบสุขที่แท้จริงได้

๓. ในด้านการดำเนินการดูแลสุขภาวะวีถีพุทธของนักเรียนโรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่ พบว่า ทางโรงเรียนได้ยึดหลักการตามนโยบายการส่งเสริมสุขภาวะตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารีและของกรมอนามัยซึ่งเป็นหน่วยงานที่ร่วมสนองงานตามพระราชดำริ โดยเน้นให้สามเณรเป็นผู้ลงปฏิบัติด้วยตนเอง และใช้รูปแบบการพัฒนาที่เหมาะสมและสอดคล้องกับพระธรรมวินัย และมีเป้าหมายของการพัฒนา คือ สามเณรมีโภชนาการดี สุขภาวะแข็งแรงใฝ่เรียนรู้ ซื่อสัตย์ ประหยัด และอดทนเป็นศาสนทายาทที่ดี มีความรู้ ทั้งนี้เพื่อให้นักเรียนสามารถนำไปพัฒนาปัญญาของตัวเอง และใช้เป็นหลักในการดำเนินชีวิตได้อย่างถูกต้อง สอดคล้องกับการใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา คือ หลักไตรสิกขา ได้แก่ การมีศีล สมาธิ และปัญญา โดยการใช้รูปแบบการดำเนินการดูแลสุขภาวะ แนวพุทธในลักษณะของการจัดกิจกรรมและโครงการเสริมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกบการนำหลักธรรม ทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในกิจกรรมเพื่อให้เกิดผลสูงสุด

ส่วนแนวทางในการพัฒนาสุขภาวะวิถีพุทธ เพื่อให้นักเรียนมีสุขภาวะที่ดีในทุก ๆ ด้าน คือ (๑) ด้านสุขภาวะทางกาย (๒) ด้านสุขภาวะทางจิต (๓) ด้านสุขภาวะทางสังคม และ (๔) ด้านสุขภาวะทางปัญญา ทางโรงเรียนควรนำหลักพุทธธรรมมาบูรณาการหรือประยุกต์ใช้อย่างจริงจังในทุกด้านโดยมีหลักธรรมบางประการที่สามารถนำไปผสมผสานหรือเสริมกับการดูแลสุขภาวะได้ในหลายด้าน เช่น การเจริญวิปัสสนากรรมฐานธุดงค์ควัตร เพื่อเสริมสร้างศักยภาพให้เกิดสุขภาวะในทุกด้าน ได้แก่ ทางกาย ทางจิต ทางสังคมและปัญญา เป็นการเสริมสร้างพลังการดูแลสุขภาวะและคุณภาพชีวิตให้มีความสมบูรณ์และมั่งคงของนักเรียนในโรงเรียนพุทธโกศัยวิทยา จังหวัดแพร่