วัตถุมงคล : จากพุทธคุณสู่พุทธพาณิชย์ในสังคมไทย

ผู้แต่ง

  • อภิชา สุขจีน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • พระอนุสรณ์ เรืองปัญญารัตน์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • ทิพวรรณ กันยะ โรงเรียนปางกุ่มวิทยา

คำสำคัญ:

วัตถุมงคล, พุทธคุณ, พุทธพาณิชย์

บทคัดย่อ

การสร้างพระเครื่องและวัตถุมงคลทางพระพุทธศาสนา เป็นการแสดงออกถึงความเคารพและยอมรับนับถือในคุณของพระรัตนตรัย ที่เป็นเสมือนสัญลักษณ์ทางศาสนา อันเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจของพุทธศาสนิกชนมาตั้งแต่สมัยอดีต ปัจจุบันท่ามกลางความเจริญของเทคโนโลยีและความเปลี่ยนแปลงทำให้ความเชื่อเรื่องวัตถุมงคลมีการเปลี่ยนไป ที่มิได้เน้นถึงการศรัทธาในคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างเดียว แต่กลับให้ความสำคัญกับมูลค่าของวัตถุมงคลที่สร้างขึ้น จึงเกิดเป็นรูปแบบที่เรียกว่า “พุทธพาณิชย์” ปัจจุบันวัตถุมงคลต่างๆจึงเกิดขึ้นมาอย่างมากมาย ในขณะที่คุณค่าที่แท้จริงที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ ให้ตั้งมั่นอยู่ในศีลธรรมกลับลดลง วัตถุมงคลที่สร้างขึ้นกลับมีเป้าหมายในด้านการสร้างมูลค่าทางการตลาด บทความฉบับนี้จึงสะท้อนให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงของวัตถุมงคลทางพระพุทธศาสนาจากพุทธคุณสู่พุทธพาณิชย์ในสังคมปัจจุบัน ที่จะต้องใช้ศรัทธาควบคู่ไปกับการใช้ปัญญาพิจารณาตามไปด้วยเช่นกัน

เอกสารอ้างอิง

ชายนำ ภาววิมล. (2537). พุทธพาณิชย์ : ผลกระทบจากการใชสื่อสารมวลชนในการโฆษณาประชาสัมพันธ์เพื่อจําหน่ายพระเครื่องที่มีต่อทัศนคติ และความเชื่อของพุทธศาสนิกชนในเรื่องสัญลักษณ์ของศาสนา.(วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย). กรุงเทพ ฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธีรโชติ เกิดแก้ว. (2544). การศึกษาเชิงวิเคราะห์พุทธคุณในสื่อสิ่งพิมพ์พระเครื่อง. (สารนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย). พระนครศรีอยุธยา : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

บุศรา สว่างศรี. (2549). พุทธพาณิชย์ : พระเครื่อง. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย). กรุงเทพ ฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

พระครูใบฎีกาทวีศักดิ์ ใต้ศรีโคตร. (2563). พุทธพาณิชย์ในสถาบันพระพุทธศาสนา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 7(11), 424-439.

พระครูวิสาลสรนาท (อุดม อติพโล). (2564). ศึกษาคุณค่าและแรงจูงใจต่อความเชื่อวัตถุมงคลของพุทธศาสนิกชน. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย). พระนครศรีอยุธยา : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสังฆรักษ์มานพ อคฺคมาณโว. (2567). ความเชื่อและความศรัทธาในวัตถุมงคลของคนไทยในปัจจุบัน.วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 7(2), 276-284.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2541). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพ ฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2559) พจนานุกรมฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 34. กรุงเทพ ฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระยาอนุมานราชธน. (2531). ศาสนาเปรียบเทียบ. พิมพ์ครั้ง 2 กรุงเทพมหานคร: ราชบัณฑิตยสถาน.

พระสิริมังคลาจารย. (2542). มังคลัตถทีปนี แปล. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพมหามกุฎราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 กรุงเทพมหานคร: บริษัทนานมีบุ๊คส์พับลิชเคชั่นส์ จำกัด.

วีรยุทธ เกิดในมงคล. (2560). รูปแบบและวิธีการทางธุรกิจกับพุทธพาณิชย์ในสถาบันพระพุทธศาสนา. วารสารพุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 24(1), 62-67.

ศิริพร เจนวิทยาอมรเวช, และ ดร.พิทักษ์ศิริวงศ์. (2563) พฤติกรรมการเช่าบูชาความเชื่อและความศรัทธาในพระเครื่องและวัตถุมงคลของเภสัชกร. (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิตสาขาวิชาการประกอบการ บัณฑิตวิทยาลัย). กรุงเทพ ฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-09-19

รูปแบบการอ้างอิง

อภิชา สุขจีน, พระอนุสรณ์ เรืองปัญญารัตน์, & ทิพวรรณ กันยะ. (2025). วัตถุมงคล : จากพุทธคุณสู่พุทธพาณิชย์ในสังคมไทย. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 10(2), 264–274. สืบค้น จาก https://so13.tci-thaijo.org/index.php/jgrp/article/view/2828