การหาประสิทธิผลของโปรแกรมนันทนาการเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะทางจิตสำหรับผู้สูงอายุ  ในโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลตลาดแร้ง อำเภอบ้านเขว้า จังหวัดชัยภูมิ

ธีรวัฒน์  ผิวขม; วราภรณ์   จันทร์เวียง; วิชชุตา  อ้วนศรีเมือง

ผู้แต่ง

ธีรวัฒน์ ผิวขม -
วราภรณ์ จันทร์เวียง
วิชชุตา อ้วนศรีเมือง

คำสำคัญ:

โปรแกรมนันทนาการ, สุขภาวะทางจิต, ผู้สูงอายุ, ความพึงพอใจ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาผลของโปรแกรมนันทนาการต่อสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุ โดยเปรียบเทียบคะแนนสุขภาวะทางจิตก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม และ (2) ประเมินระดับความพึงพอใจของผู้สูงอายุต่อโปรแกรมในด้านเนื้อหา กิจกรรม วิทยากร และประโยชน์ที่ได้รับ กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรมในโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลตลาดแร้ง จำนวน 30 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมนันทนาการเพื่อส่งเสริมสุขภาวะทางจิต แบบวัดสุขภาพจิตไทย (T-GMHA-15) และแบบประเมินความพึงพอใจ การเก็บข้อมูลดำเนินการก่อนและหลังการเข้าร่วมโปรแกรมเป็นเวลา 8 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนาและการทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์ (Paired Sample t-test)

ผลการวิจัยพบว่า หลังการเข้าร่วมโปรแกรม ผู้สูงอายุมีคะแนนเฉลี่ยสุขภาวะทางจิตสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 (ก่อนเข้าร่วม = 41.05, SD = 4.88; หลังเข้าร่วม = 51.30, SD = 3.55; t = 12.47, p < .001) แสดงว่าโปรแกรมนันทนาการมีประสิทธิผลในการส่งเสริมสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุ นอกจากนี้ ความพึงพอใจต่อโปรแกรมอยู่ในระดับสูงมาก (ค่าเฉลี่ยรวม = 4.84, SD = 0.36) ครอบคลุมทุกด้าน ได้แก่ เนื้อหาและกิจกรรม วิทยากร และประโยชน์ที่ได้รับ

เอกสารอ้างอิง

กรมพลศึกษา. (ม.ป.ป.). คู่มือผู้นำนันทนาการ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์.

กฤศนพัชญ์ บุญช่วย. (2565). แนวทางการพัฒนากิจกรรมนันทนาการและการท่องเที่ยวเพื่อผู้สูงอายุในจังหวัดสมุทรสาคร. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยการท่องเที่ยวและการบริการ มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

ชาญชลักษณ์ เยี่ยมมิตร. (2562). การพัฒนาความอ่อนตัวด้วยโปรแกรมการฝึกยืดเหยียดกล้ามเนื้อที่มีต่อคุณภาพชีวิตด้านร่างกายของผู้สูงอายุ จังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์/รายงานการวิจัย).

นริสรา วงศ์พนารักษ์, และคณะ. (2556). ภาวะสุขภาพจิต ความหวัง และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(1), 141–150.

ธีระภัทรา เอกผาชัยสวัสดิ์. (2566). การพัฒนารูปแบบกิจกรรมนันทนาการเพื่อส่งเสริมสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุในชุมชน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

เทศบาลตำบลตลาดแร้ง. (2566–2570). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566–2570). ชัยภูมิ: เทศบาลตำบลตลาดแร้ง.

รัชราวไล สว่างอรุณ. (2556). ผลของกิจกรรมนันทนาการที่มีต่อสุขภาพกายและสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุ (รายงานการวิจัย).

วัชรินทร์ เสมามอญ. (2556). การมีส่วนร่วมในการพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมนันทนาการสำหรับผู้สูงอายุในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาและจังหวัดอ่างทอง (วิทยานิพนธ์). มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

ศศธร สุมน. (2562). โปรแกรมนันทนาการเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย. (2564). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2564. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). รายงานสถิติประชากรและสังคม จังหวัดชัยภูมิ. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

สำนักนันทนาการ กรมพลศึกษา. (ม.ป.ป.). ขอบข่ายกิจกรรมนันทนาการ. กรุงเทพฯ: กรมพลศึกษา.

สมชาย สภา. (2561). โปรแกรมนันทนาการเพื่อส่งเสริมความสามารถในการปรับตัวของผู้สูงอายุ. นครปฐม: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สิทธิวงศ์ สุวรรณศรี, และสุทธิพงษ์ ทองทา. (2566). การพัฒนากิจกรรมนันทนาการพื้นบ้านเพื่อส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 15(2), 45–60.

สุรินทร์รัตน์ บัวเร่งเทียนทอง. (2564). การศึกษาความเสี่ยง ความกลัวการหกล้ม และแนวทางการจัดการป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้ที่มารับบริการในคลินิกผู้สูงอายุ โรงพยาบาลกลาง (รายงานการวิจัย).

อารมณ์ นาวากาญจน์. (2541). โปรแกรมสันทนาการ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาสันทนาการ คณะพลศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

Austin, D. R. (2004). Therapeutic recreation processes and techniques: Evidence-based practice (6th ed.). Champaign, IL: Sagamore Publishing.

Ho, A. H. Y. (2019). Arts for ageing well: A propensity score matching analysis of the effects of arts engagements on holistic well-being among older Asian adults above 50 years of age. The Gerontologist, 59(4), 698–708. https://doi.org/10.1093/geront/gny082

Kim, E. J. (2020). A meta-analysis on the effects of therapeutic recreation programs for the elderly. International Journal of Aging and Human Development, 90(3), 275–295. https://doi.org/10.1177/0091415020911759

Kline, W. B. (2003). The social context: Interactive group consulting and therapy. Englewood Cliffs, NJ: Merrill Prentice Hall.

Tohan, M. M. (2024). Outdoor recreational activities and mental well-being of older adults. Journal of Outdoor Recreation and Health Promotion, 12(1), 15–27. https://doi.org/10.1016/j.jorhp.2024.100247