การบริหารทรัพยากรมนุษย์เชิงกลยุทธ์ภายหลังการลาออกโดยไม่สมัครใจ: แนวทางการเสริมสร้างความผูกพันต่อองค์การของพนักงานที่ยังคงอยู่

พรรณภัทร ราชาภรณ์

ผู้แต่ง

พรรณภัทร ราชาภรณ์ นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

การลาออกโดยไม่สมัครใจ, การรับรู้การละเมิดสัญญาทางจิตวิทยา, ความผูกพันต่อองค์การ, ภาวะผู้รอดจากการเลิกจ้าง, การบริหารทรัพยากรมนุษย์เชิงกลยุทธ์

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีทำให้องค์การปรับโครงสร้างองค์การด้วยการลดจำนวนพนักงานส่งผลให้การลาออกโดยไม่สมัครใจเป็นแนวปฏิบัติที่พบได้มากขึ้น แม้มาตรการดังกล่าวจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพองค์การในระยะสั้น แต่กลับส่งผลกระทบต่อพนักงานที่ยังคงอยู่ในองค์การเกิดภาวะของผู้รอดชีวิต ซึ่งส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการลาออกโดยไม่สมัครใจ การรับรู้การละเมิดสัญญาทางจิตวิทยา และความผูกพันต่อองค์การของพนักงานที่ยังคงอยู่ พร้อมนำเสนอแนวทางการบริหารทรัพยากรมนุษย์เชิงกลยุทธ์เพื่อฟื้นฟูความผูกพันต่อองค์การ บทความใช้วิธีการสังเคราะห์วรรณกรรมจากแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยอาศัยทฤษฎีสัญญาทางจิตวิทยาเป็นกรอบในการอธิบายกลไกความสัมพันธ์ ผลการสังเคราะห์พบว่า การลาออกโดยไม่สมัครใจส่งผลให้พนักงานที่ยังคงอยู่รับรู้ว่าองค์การละเมิดสัญญาทางจิตวิทยา นำไปสู่ความผูกพันต่อองค์การของพนักงานที่คงอยู่ลดลง บทความจึงเสนอประพจน์ 2 ประการ ได้แก่ (1) การลาออกโดยไม่สมัครใจมีอิทธิพลทางบวกต่อการรับรู้การละเมิดสัญญาทางจิตวิทยา และ (2) การรับรู้การละเมิดสัญญาทางจิตวิทยามีอิทธิพลทางลบต่อความผูกพันต่อองค์การ นอกจากนี้ ยังนำเสนอกรอบการบริหารทรัพยากรมนุษย์เชิงกลยุทธ์ 3 ระยะ ได้แก่ การป้องกันการละเมิดสัญญาทางจิตวิทยา การฟื้นฟูสภาพจิตใจของพนักงาน และการสร้างสัญญาทางจิตวิทยาใหม่ เพื่อเป็นแนวทางสำหรับองค์การในการรักษาทุนมนุษย์ เสริมสร้างความผูกพันของพนักงาน และสนับสนุนความยั่งยืนขององค์การภายหลังการปรับโครงสร้าง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Agarwal, U. A., Dixit, V., Nikolova, N., Jain, K., & Sankaran, S. (2021). A psychological contract perspective of vertical and distributed leadership in project-based organizations. International Journal of Project Management, 39(3), 249-258. Doi: 10.1016/j.ijproman.2020.12.004

Ahmed, E., Abdullah, A. B. M., & Murad, M. W. (2020). Relationship between psychological contract breach and employee outcomes: Moderating role of blame attribution. South Asian Journal of Management, 27(3), 7-30.

Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18. https://doi.org/10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x

Arunachalam, T. (2021). The interplay of psychological contract breach, stress and job outcomes during organizational restructuring. Industrial and Commercial Training, 53(1), 15-28. https://doi.org/10.1108/ICT-03-2020-0026

Asante, E. A., Oduro, F., Danquah, B., Dei Mensah, R., Dartey-Baah, K., & Affum‐Osei, E. (2023). From being sacked to being unwell: A conservation of resources view on the effects of psychological contract violation on layoff victims' wellbeing. Human Resource Management Journal, 33(2), 362-383. https://doi.org/10.1111/1748-8583.12442

Barney, J. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management. 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Belcourt, M., & McBey, K. J. (2008). Strategic Human Resources Planning. 3rded. Canada: Nealson Education.

Bennett, N., & Lemoine, G. J. (2014). What VUCA Really Means for You. Harvard Business Review. 92(1/2), 27. https://ssrn.com/abstract=2389563

Brockner, J. (1988). The effects of work layoffs on survivors: Research, theory, and practice. Research in Organizational Behavior, 10, 213-255.

Cioca, I. A., Ramos, J., Latorre, M. F., & Estreder, Y. (2020). Psychological contract mutuality and work-related outcomes: testing a mediation model. The Spanish Journal of Psychology, 23, e53. Doi: 10.1017/SJP.2020.52

Conway, N., & Briner, R. B. (2002). A daily diary study of affective responses to psychological contract breach and exceeded promises. Journal of Organizational Behavior, 23(3), 287-302. https://doi.org/10.1002/job.139

Doherty, N., & Horsted, J. (1995). Helping survivors to stay on board. People Management, 26-31.

Jung, Y. (2023). Affective responses to psychological contract breach and work attitudes: Testing a moderating effect of careerism. Japanese Association of Industrial/Organizational Psychology Journal, 36(2), 157-171.

Langster, H. J., & Cutrer, S. (2021). A scoping review of the impact of downsizing on survivors. Journal of Nursing Administration, 51(6), 329-333. Doi: 10.1097/NNA.0000000000001022

Noer, D. M. (1993). Healing the wounds: Overcoming the trauma of layoffs and revitalizing downsized organizations. California: Jossey-Bass.

Raeder, S. (2023). Sustaining psychological contracts during organizational change. Gruppe. Interaktion. Organisation. Zeitschrift für Angewandte Organisationspsychologie (GIO), 54(2), 211-221. https://doi.org/10.1007/s11612-023-00683-8

Rees, R. R., Brownell, K. M., & Kickul, J. (2026). Beyond exchange and affect: An updated meta-analytic review and regulatory framework for psychological contract breach. Journal of Business and Psychology, Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10869-026-10123-1

Rousseau, D. M. (1995). Psychological contracts in organizations: Understanding written and unwritten agreements. Sage Publications. Doi: https://doi.org/10.4135/9781452231594

Sahdev, K. (2004). Revisiting the Survivor Syndrome: The Role of Leadership in Implementing Downsizing. European Journal of Work and Organizational Psychology. 13(2), 165-196. https://doi.org/10.1080/13594320444000056

Schuler, R. S., & Jackson, S. E. (1987). Linking competitive strategies with human resource management practices. Academy of Management Perspectives, 1(3), 207-219. https://doi.org/10.5465/ame.1987.4275740

Tapscott, D. (1996). The digital economy: Promise and peril in the age of networked intelligence. New York: McGraw-Hill.

Trevor, C. O., & Nyberg, A. J. (2008). Keeping your headcount when all about you are losing theirs: Downsizing, voluntary turnover rates, and the moderating role of HR practices. Academy of Management Journal, 51(2), 259-276. https://doi.org/10.5465/AMJ.2008.31767250

Trevor, C. O., & Piyanontalee, R. (2020). Discharges, poor-performer quits, and layoffs as valued exits: Is it really addition by subtraction?. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 7(1), 181-211. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-012119-045343

Venkata, D., Reddy, S., Sinha, V., & Sriharsha, A. (2022). To assess the factors affecting employee engagement in organizations during a COVID-19 crisis. Cardiometry, 23, 292-309. Doi:10.18137/cardiometry.2022.23.292309

Vrontis, D., Christofi, M., Pereira, V., Tarba, S., Makrides, A., & Trichina, E. (2022). Artificial intelligence, robotics, advanced technologies and human resource management: a systematic review. The International Journal of Human Resource Management, 33(6), 1237-1266. https://doi.org/10.1080/09585192.2020.1871398

Wright, P. M., & McMahan, G. C. (1992). Theoretical perspectives for strategic human resource management. Journal of management, 18(2), 295-320. https://doi.org/10.1177/014920639201800205