มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติกับการปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษา - เมอริดิธ, จงลักษณ์; พึ่งนุ่ม, ปองหทัย; ชนะสิทธิ์, ดวงใจ; ตู้จินดา, อรพรรณ (วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ ศรีนครินทรวิโรฒ, 2025)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาเกี่ยวกับมหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติกับการปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย พ.ศ. 2564 ตามประกาศกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม เป็นครั้งแรกที่ได้มีการจัดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษา โดยให้มีการจัดอยู่ในกลุ่มที่แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับความเชี่ยวชาญ และ 2) เพื่อนำเสนอผลกระทบสำคัญที่เกิดขึ้นเนื่องมาจากการปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564 ดังนั้น การปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564 จึงเป็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในประวัติศาสตร์ของประเทศไทย ผลการศึกษา พบว่า 1. การปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย พ.ศ. 2564 ได้มีการเปลี่ยนแปลงจาก “มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ” เปลี่ยนเป็น “กลุ่มพัฒนาการวิจัยระดับแนวหน้าของโลก” และจัดอยู่ในสถาบันอุดมศึกษาสังกัดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษากลุ่มที่ 1 คือ มี พันธกิจหลักและยุทธศาสตร์ที่มุ่งสู่การวิจัยที่มีคุณภาพระดับสากลและสามาถแข่งขันในระดับนานาชาติ และ 2. ผลกระทบสำคัญที่เกิดขึ้น เนื่องมาจากการปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564 ได้แก่ 1) งานวิจัยที่เน้นการวิจัยขั้นสูงและการผลิตนักวิจัยในหลายกลุ่มสาขาวิชา อาจทำให้การประเมินคุณภาพ กำกับ ดูแล ติดตาม ขาดประสิทธิภาพและไม่ทันเหตุการณ์ 2) งบประมาณ ซึ่งมีแนวโน้มว่า จะได้รับงบประมาณจากรัฐบาลเพิ่มขึ้นน้อยมากหรือไม่เท่ากัน 3) อุปกรณ์และเครื่องมือที่ทันสมัยที่ใช้ในการวิจัยขั้นสูงมีไม่เพียงพอ และ 4) คุณภาพชีวิตการทำงานกับความสมดุลของชีวิตส่วนตัวของอาจารย์และนักวิจัยลดลง